Βιβλιογραφία: Μαυριάς Κ., Παντελής Α., Σπυρόπουλος Φ.
Τι είναι το Κράτος;
Αν πάρουμε ένα σύνολο ανθρώπων, που το ονομάζουμε λαό, τον τοποθετήσουμε σε μια γεωγραφική περιοχή, που την ονομάζουμε έδαφος, χώρα ή επικράτεια και σε όλο αυτό δώσουμε νομική προσωπικότητα και κρατική εξουσία, τότε έχουμε σχηματίσει ένα Κράτος. Το Κράτος δηλαδή είναι ένα νομικό πρόσωπο, με αυτοδύναμη εξουσία, στο οποίο οργανώνεται ένας λαός, μόνιμα εγκατεστημένος σε συγκεκριμένη χώρα (Α). Τα κράτη, όπως τα ορίσαμε ανωτέρω, εμφανίζονται με διάφορες μορφές. Έτσι, υπάρχει το ενιαίο κράτος, το ομοσπονδιακό κράτος και η συνομοσπονδία κρατών (Β). Η δράση του κράτους γίνεται από φυσικά πρόσωπα. Τα φυσικά αυτά πρόσωπα που εκφράζουν το νομικό πρόσωπο του κράτους ονομάζονται όργανα του κράτους (Γ). Το κράτος, προκειμένου να ασκήσει τις αρμοδιότητές του αποτελεσματικά πρέπει να οργανωθεί. Στο ενιαίο κράτος διακρίνουμε δύο συστήματα οργάνωσης: το συγκεντρωτικό και το αποκεντρωτικό (Δ).
Α. Συστατικά στοιχεία του Κράτους
Τα συστατικά στοιχεία του Κράτους είναι ο λαός (1), το έδαφος (2), η νομική προσωπικότητα (3) και η εξουσία (4).
Η διεθνής αναγνώριση είναι στοιχείο του Κράτους;
Όχι, η διεθνής αναγνώριση δεν είναι στοιχείο του Κράτους. Η διεθνής αναγνώριση είναι απαραίτητη μόνο για να γίνει το κράτος μέλος της διεθνούς κοινωνίας και τη ρυθμίζει το διεθνές δίκαιο.
1. Ο λαός
Ο λαός διακρίνεται στον λαό υπό την ευρεία έννοια του όρου και στον λαό υπό τη στενή έννοια του όρου. Όταν μιλάμε για τον λαό υπό την ευρεία έννοια του όρου αναφερόμαστε στο σύνολο των ατόμων που έχουν την ιθαγένεια του κράτους. Όταν μιλάμε για τον λαό με τη στενή έννοια του όρου αναφερόμαστε στο εκλογικό σώμα, δηλαδή το μέρος εκείνο του ελληνικού λαού που έχει το δικαίωμα του εκλέγειν.
Τι είναι η ιθαγένεια;
Η ιθαγένεια (ή υπηκοότητα) είναι ο νομικός δεσμός ανάμεσα στο άτομο και το κράτος, με τον οποίο το άτομο γίνεται μέλος του λαού. Η ιθαγένεια είναι έννοια νομική. Η ιθαγένεια διακρίνεται σε αρχική και επίκτητη, Την αρχική την καταλαμβάνει το άτομο από τη γέννησή του, ενώ την επίκτητη την αποκτά μεταγενέστερα. Η ιθαγένεια συνεπάγεται για τον πολίτη το δικαίωμα να διαμένει στη χώρα του κράτους, το δικαίωμα να τον προστατεύει το κράτος του από τη δράση άλλων κρατών και όλα τα πολιτικά δικαιώματα (status activus), όλα τα ατομικά δικαιώματα (status negativus) και όλα τα κοινωνικά δικαιώματα (status positivus). Από την άλλη, οι υποχρεώσεις που έχει ο πολίτης ως προς το κράτος είναι να παρέχει υποταγή, πίστη και υλικές εισφορές ή υπηρεσίες. Η μόνη υποχρέωση που είναι αποκλειστικά συνέπεια της ιθαγένειας είναι η στρατολογική.
Το έθνος τι είναι;
💭 Το έθνος είναι πάλι ένα σύνολο ανθρώπων που όμως συνδέονται με κοινή εθνική συνείδηση. Στο ελληνικό έθνος ανήκουν όλοι όσοι έχουν κοινή καταγωγή, κοινά ήθη και έθιμα και κοινό εθνικό φρόνημα. Είναι δυνατόν κάποιος να μην έχει την ελληνική ιθαγένεια, αλλά να ανήκει στο ελληνικό έθνος, π.χ. οι ομογενείς.
2. Το έδαφος (ή επικράτεια ή χώρα)
👉 Επικράτεια ή χώρα είναι η γεωγραφική έκταση μέσα στα όρια της οποίας το κράτος ασκεί την εξουσία του. Την ασκεί πάνω σε όλα τα πρόσωπα που τυχόν βρίσκονται εκεί. Με άλλα λόγια επικράτεια είναι ο τόπος όπου ισχύει η έννομη τάξη ενός κράτους.
Όταν λέμε έδαφος αναφερόμαστε στην γεωγραφική έκταση, επί της οποίας ασκείται η κρατική εξουσία. Για να υπάρχει χώρα πρέπει να υπάρχουν σαφή προκαθορισμένα γεωγραφικά σύνορα ή όρια, μέσα στα οποία περιλαμβάνονται η ξηρά, οι υδάτινες επιφάνειες που περικλείονται από στέρεο έδαφος, τα εσωτερικά θαλάσσια ύδατα, το υπέδαφος, η αιγιαλίτιδα ζώνη, ο εναέριος χώρος. Μέσα σε αυτά τα όρια, το κράτος ασκεί την κρατική του εξουσία, δηλαδή εντός αυτών των συνόρων ισχύει η έννομη τάξη του και εντός αυτών των συνόρων μπορεί να ρυθμίζει τις έννομες σχέσεις που δημιουργούνται. Η έννοια του εδάφους είναι άμεσα συνδεδεμένη με την έννοια της εδαφικής ακεραιότητας του κράτους, δηλαδή με την αξίωσή του να μην παραβιάζεται και να μην καταλαμβάνεται το έδαφός του.
3. Η νομική προσωπικότητα
Κάθε άτομο από εμάς μεμονωμένα, στη νομική επιστήμη ονομάζεται και φυσικό πρόσωπο. Όταν περισσότερα φυσικά πρόσωπα ενωθούν και σχηματίσουν μια ένωση επιδιώκοντας ένα κοινό, ορισμένο σκοπό, εκφράζουν κοινή βούληση και ενεργούν από κοινού για την επιδίωξη του σκοπού αυτού τότε η ένωση αυτή (εφόσον έχει τηρήσει φυσικά τις απαιτήσεις του νόμου) θα ονομάζεται νομικό πρόσωπο, θα έχει νομική προσωπικότητα και θα είναι υποκείμενο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων.
Το κράτος ως νομικό πρόσωπο έχει νομική προσωπικότητα και εκφράζεται μέσω των οργάνων του (λαός, Βουλή, Κυβέρνηση, Πρόεδρος της Δημοκρατίας, δικαστήρια κλπ), τα οποία ενεργούν στο όνομα και για λογαριασμό του Κράτους δεσμεύοντας το νομικό πρόσωπο.
4. Η εξουσία
Κρατική (ή πολιτική) εξουσία είναι είναι η αυτοδύναμη ικανότητα του κράτους να επιτάσσει ελεύθερους ανθρώπους και να τους εξαναγκάζει να τηρούν τις επιταγές του. Τέτοια εξουσία έχει μόνο το κράτος. Η κρατική εξουσία είναι η ανώτατη θέληση στην κοινωνία.
4.1. Πρωτογενής και αυτοδύναμη
Η κρατική εξουσία δεν λαμβάνει υπόσταση με παραχώρηση από κάποια άλλη ανώτερη αυτής εξουσία, αλλά είναι η ανώτερη εξουσία και απέκτησε τη δύναμή της μόνη της. Όλες οι άλλες μορφές εξουσίας που αναπτύσσονται σε μία χώρα υφίστανται μόνο επειδή η κρατική εξουσία τις επιτρέπει και είναι παράγωγες (δοτές) γιατί τις δημιούργησε ή τις αναγνώρισε η κρατική εξουσία. Η κρατική εξουσία περιορίζεται από τα δικαιώματα του ανθρώπου. Η κρατική εξουσία είναι οργανωμένη προκειμένου να έχει διάρκεια (σε αντίθεση με την απλή βία που εκδηλώνεται μεμονωμένα).
4.2. Κυρίαρχη
Κυριαρχία λέγεται η πλήρης και τέλεια κρατική εξουσία. Η κρατική εξουσία είναι κυρίαρχη, δηλαδή στο εσωτερικό του κράτους έχει το αποκλειστικό δικαίωμα να ασκήσει νόμιμη βία (διοικητικός καταναγκασμός), ενώ σε διεθνές επίπεδο σημαίνει ότι το κράτος είναι νομικά ανεξάρτητο έναντι των λοιπών κρατών, καθώς και νομικά ισότιμο με αυτά. Έτσι, διακρίνουμε δύο όψεις της κυριαρχίας, την εξωτερική (ή κυριαρχία του κράτους) και την εσωτερική (ή κυριαρχία μέσα στο κράτος). Η εξωτερική κυριαρχία ταυτίζεται με την ανεξαρτησία, η εσωτερική κυριαρχία σημαίνει ότι κανόνες δικαίου παράγει μόνο το κράτος.
Σύμφωνα με άλλη, ισοδύναμη, διατύπωση, κυριαρχία είναι η αποκλειστική αρμοδιότητα της αρμοδιότητας (Kompetenz-kompetenz), δηλαδή η αρμοδιότητα να καθορίζει κανείς τη δική του αρμοδιότητα. Ωστόσο, το κράτος μπορεί να εκχωρεί μέρος της εθνικής του κυριαρχίας, όπως προβλέπεται από το άρθρο 28 του Συντάγματος.
-αναγνώριση αρμοδιοτήτων που προβλέπονται στο Σύνταγμα μπορεί να αναγνωρισθούν σε όργανα διεθνών οργανισμών, για σπουδαίο εθνικό συμφέρον, με πλειοψηφία των 3/5
-περιορισμοί στην άσκηση της εθνικής κυριαρχίας, για σπουδαίο εθνικό συμφέρον, με την απόλυτη πλειοψηφία
Άρθρο 28 του Συντάγματος
2. Για να εξυπηρετηθεί σπουδαίο εθνικό συμφέρον και να προαχθεί η συνεργασία με άλλα κράτη, μπορεί να αναγνωρισθούν, με συνθήκη ή συμφωνία, σε όργανα διεθνών οργανισμών αρμοδιότητες που προβλέπονται από το Σύνταγμα. Για την ψήφιση νόμου που κυρώνει αυτή τη συνθήκη ή συμφωνία απαιτείται πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των βουλευτών.3. H Eλλάδα προβαίνει ελεύθερα, με νόμο που ψηφίζεται από την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, σε περιορισμούς ως προς την άσκηση της εθνικής κυριαρχίας της, εφόσον αυτό υπαγορεύεται από σπουδαίο εθνικό συμφέρον, δεν θίγει τα δικαιώματα του ανθρώπου και τις βάσεις του δημοκρατικού πολιτεύματος και γίνεται με βάση τις αρχές της ισότητας και με τον όρο της αμοιβαιότητας.
4.3. Θεσμοποιημένη
Η κρατική εξουσία δεν είναι αυθαίρετη, αλλά και η ίδια υπακούει σε κανόνες δικαίου.
4.4. Ενιαία και αδιαίρετη
Σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 3 του Συντάγματος "Όλες οι εξουσίες πηγάζουν από τον λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και του έθνους και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα". Υπό την έννοια αυτή, η κρατική εξουσία είναι ενιαία, με φορέα όλων των εξουσιών τον λαό, και δεν διασπάται. Ωστόσο, το Σύνταγμά μας κατοχυρώνει και την αρχή της διάκρισης των λειτουργιών, δηλαδή τη διάκριση σε νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική εξουσία, κάθε μία από τις οποίες ασκείται από διαφορετικά όργανα.
Β. Είδη κρατών
Τα κράτη, όπως τα ορίσαμε ανωτέρω, μπορεί να πάρουν τη μορφή του ενιαίου κράτους (1), του ομοσπονδιακού κράτους (2) και της συνομοσπονδίας κρατών (3).
1. το ενιαίο κράτος
Στο ενιαίο κράτος υπάρχει ένας μόνο φορέας κρατικής εξουσίας, ο οποίος την ασκεί σε όλη την επικράτεια. Στην Ελλάδα, φορέας της κρατικής εξουσίας είναι ο λαός, όπως ορίζει το Σύνταγμα.
2. το ομοσπονδιακό κράτος
Το ομοσπονδιακό κράτος είναι το κράτος εκείνο που αποτελείται από περισσότερες και ισοδύναμες έννομες τάξεις, δηλαδή από τα ομόσπονδα κράτη. Κάθε ένα από τα ομόσπονδα κράτη υπάγεται στην υπερκείμενη έννομη τάξη του ομοσπονδιακού κράτους. Ένα ομοσπονδιακό κράτος δημιουργείται είτε από τη βούληση περισσότερων ενιαίων κρατών να συγκροτήσουν ένα ομοσπονδιακό κράτος, είτε από τη διάσπαση ενός ενιαίου κράτους. Το ομοσπονδιακό κράτος είναι κυρίαρχο, έχει δικό του Σύνταγμα και όργανα. Τα ομόσπονδα κράτη έχουν δικό τους Σύνταγμα και όργανα, αλλά δεν είναι κυρίαρχα. Τα ομόσπονδα κράτη έχουν κάποια αυτονομία στο βαθμό που επιτρέπεται από το ομοσπονδιακό κράτος. Το ομοσπονδιακό Σύνταγμα κατανέμει τις αρμοδιότητες μεταξύ ομοσπονδιακού κράτους και ομόσπονδων κρατών.
Πώς σχηματίζεται το ομοσπονδιακό κράτος;
Η ομοσπονδιακή οργάνωση ενός κράτους είναι προϊόν είτε κεντρομόλων (=πολλά ενιαία κράτη αποφασίζουν να ενωθούν και να δημιουργήσουν ένα ομοσπονδιακό κράτος), είτε φυγόκεντρων (=διάσπαση ενιαίου κράτους σε περισσότερα) δυνάμεων και γίνεται με το Σύνταγμά του.
3. η συνομοσπονδία κρατών
Στην συνομοσπονδία κρατών μιλάμε για περισσότερα κράτη (ομοιότητα με το ομοσπονδιακό κράτος) που όμως δεν υπόκεινται σε μια υπερκείμενη έννομη τάξη (διαφορά από το ομοσπονδιακό κράτος). Η συνομοσπονδία κρατών δεν διαθέτει Σύνταγμα, αλλά μια διεθνή συμφωνία.
👉Η συνομοσπονδία (ή ομοσπονδία) κρατών είναι ένωση κρατών την οποία ιδρύει διεθνής συνθήκη και η οποία έχει διακρατικά όργανα για την επιδίωξη κοινών σκοπών.
Τι είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση;
Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ένα ιδιότυπο νομικό μόρφωμα που παρουσιάζει στοιχεία και (συν)ομοσπονδίας κρατών και ομοσπονδιακού κράτους. Όπως συμβαίνει στην (συν)ομοσπονδία κρατών, η Ε.Ε. έχει ιδρυθεί με διεθνή συνθήκη και όχι με Σύνταγμα. Οι αρμοδιότητες της Ε.Ε. έχουν μεταβιβαστεί από τα κράτη μέλη της και τις σημαντικότερες αποφάσεις της τις λαμβάνουν όργανα που συγκροτούν εκπρόσωποι των κρατών μελών. Από την άλλη, η Ε.Ε.. όπως και το ομοσπονδιακό κράτος, έχει Κοινοβούλιο άμεσα εκλεγμένο, έχει την Επιτροπή, ως εκτελεστικό όργανο, η οποία είναι υπεύθυνη απέναντι στο Κοινοβούλιο (και όχι στα κράτη) και έχει το Δικαστήριο που είναι αρμόδιο για την τήρηση των συνθηκών. Όμως, η Ε.Ε. δεν είναι ομοσπονδιακό κράτος γιατί δεν έχει αυτοδύναμη εξουσία ανώτερη από των κρατών μελών της. Η Ε.Ε. δεν έχει την αρμοδιότητα της αρμοδιότητας (Kompetenz-kompetenz) και όλες οι αρμοδιότητές της είναι δοτές.
👉κάποιοι χαρακτηρίζουν την Ε.Ε. "μερικώς ομοσπονδιακό κράτος" ή "sui generis ένωση κρατών" ή "υπερεθνικό οργανισμό".
Γ. Όργανα του κράτους
Δ. Συστήματα οργάνωσης της διοίκησης
Στο ενιαίο κράτος διακρίνουμε δύο συστήματα οργάνωσης, το συγκεντρωτικό και το αποκεντρωτικό (1). Το Σύνταγμά μας προβλέπει στο άρθρο 101 Σ ότι η διοίκηση του κράτους οργανώνεται σύμφωνα με το αποκεντρωτικό σύστημα (2). Επίσης, το Σύνταγμά μας κατοχυρώνει και τον θεσμό της τοπικής αυτοδιοίκησης στο άρθρο 102 Σ (3).
1. συγκεντρωτικό και αποκεντρωτικό σύστημα οργάνωσης
Συγκεντρωτικό σύστημα οργάνωσης: Όταν ένα νομικό πρόσωπο αποτελείται από όργανα, τα οποία έχουν αρμοδιότητα σε όλη την επικράτεια, τότε τα όργανα αυτά λέγονται κεντρικά. Το νομικό πρόσωπο που έχει μόνο κεντρικά όργανα είναι οργανωμένο κατά το συγκεντρωτικό σύστημα.
Πλεονεκτήματα συγκεντρωτικού συστήματος: η ενότητα της δράσης της δημόσιας διοίκησης.
Μειονεκτήματα συγκεντρωτικού συστήματος: η συγκέντρωση εξουσίας μπορεί να οδηγεί σε φαινόμενα αυθαιρεσίας, τα κεντρικά όργανα δεν μπορούν να γνωρίζουν τα εξειδικευμένα προβλήματα και τις ανάγκες της περιφέρειας, τα προβλήματα της περιφέρειας (ή ορισμένων περιφερειών) μπορεί να παραγνωρίζονται και να δίνεται προτεραιότητα αλλού.
Αποκεντρωτικό σύστημα οργάνωσης: Όταν τα όργανα έχουν αρμοδιότητα σε μια συγκεκριμένη περιφέρεια, τότε τα όργανα αυτά λέγονται περιφερειακά. Το νομικό πρόσωπο που έχει και περιφερειακά όργανα με αποφασιστικές αρμοδιότητες είναι οργανωμένο κατά το αποκεντρωτικό σύστημα. Στο αποκεντρωτικό σύστημα μέρος της εξουσίας ασκείται από άλλα όργανα, διάφορα της κεντρικής εξουσίας, τα οποία αναδεικνύονται είτε με διορισμό, είτε με εκλογές. Η εξουσία αυτή είναι αυτοτελής, αλλά δεν είναι αυτόνομη.
Πλεονεκτήματα αποκεντρωτικού συστήματος: λόγω του καταμερισμού της εξουσίας η άσκηση της δημόσιας διοίκησης είναι αποτελεσματικότερη, τα περιφερειακά όργανα γνωρίζουν καλύτερα τα προβλήματα της κάθε περιφέρειας.
Το κράτος είναι ένα νομικό πρόσωπο, το οποίο έχει και κεντρικά και περιφερειακά όργανα.
2. το αποκεντρωτικό σύστημα οργάνωσης κατά το άρθρο 101 Σ
Άρθρο 101: (Διοικητική αποκέντρωση)
1. H διoίκηση τoυ Kράτoυς oργανώνεται σύμφωνα με τo απoκεντρωτικό σύστημα.2. H διoικητική διαίρεση της Xώρας διαμoρφώνεται με βάση τις γεωoικoνoμικές, κoινωνικές και συγκοινωνιακές συνθήκες.3. Τα περιφερειακά όργανα του Κράτους έχουν γενική αποφασιστική αρμοδιότητα για τις υποθέσεις της περιφέρειάς τους. Τα κεντρικά όργανα του Κράτους, εκτός από ειδικές αρμοδιότητες, έχουν τη γενική κατεύθυνση, το συντονισμό και τον έλεγχο νομιμότητας των πράξεων των περιφερειακών οργάνων, όπως νόμος ορίζει.4. Ο κοινός νομοθέτης και η Διοίκηση, όταν δρουν κανονιστικά, υποχρεούνται να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες των νησιωτικών και ορεινών περιοχών, μεριμνώντας για την ανάπτυξή τους.
3. η τοπική αυτοδιοίκηση
Άρθρο 102: (Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης)1. Η διοίκηση των τοπικών υποθέσεων ανήκει στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού. Υπέρ των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης συντρέχει τεκμήριο αρμοδιότητας για τη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων. Νόμος καθορίζει το εύρος και τις κατηγορίες των τοπικών υποθέσεων, καθώς και την κατανομή τους στους επί μέρους βαθμούς. Με νόμο μπορεί να ανατίθεται στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης η άσκηση αρμοδιοτήτων που συνιστούν αποστολή του Κράτους.2. Oι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης έχουν διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια. Oι αρχές τους εκλέγονται με καθολική και μυστική ψηφοφορία, όπως νόμος ορίζει.3. Με νόμο μπορεί να προβλέπονται για την εκτέλεση έργων ή την παροχή υπηρεσιών ή την άσκηση αρμοδιοτήτων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης αναγκαστικοί ή εκούσιοι σύνδεσμοι οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης που διοικούνται από αιρετά όργανα.4. Το Κράτος ασκεί στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης εποπτεία που συνίσταται αποκλειστικά σε έλεγχο νομιμότητας και δεν επιτρέπεται να εμποδίζει την πρωτοβουλία και την ελεύθερη δράση τους. O έλεγχος νομιμότητας ασκείται, όπως νόμος ορίζει. Πειθαρχικές ποινές στα αιρετά όργανα της τοπικής αυτοδιοίκησης, εκτός από τις περιπτώσεις που συνεπάγονται αυτοδικαίως έκπτωση ή αργία, επιβάλλονται μόνο ύστερα από σύμφωνη γνώμη συμβουλίου που αποτελείται κατά πλειοψηφία από τακτικούς δικαστές, όπως νόμος ορίζει.5. Το Κράτος λαμβάνει τα νομοθετικά, κανονιστικά και δημοσιονομικά μέτρα που απαιτούνται για την εξασφάλιση της οικονομικής αυτοτέλειας και των πόρων που είναι αναγκαίοι για την εκπλήρωση της αποστολής και την άσκηση των αρμοδιοτήτων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης με ταυτόχρονη διασφάλιση της διαφάνειας κατά τη διαχείριση των πόρων αυτών. Νόμος ορίζει τα σχετικά με την απόδοση και κατανομή, μεταξύ των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, των φόρων ή τελών που καθορίζονται υπέρ αυτών και εισπράττονται από το Κράτος. Κάθε μεταβίβαση αρμοδιοτήτων από κεντρικά ή περιφερειακά όργανα του Κράτους προς την τοπική αυτοδιοίκηση συνεπάγεται και τη μεταφορά των αντίστοιχων πόρων. Νόμος ορίζει τα σχετικά με τον καθορισμό και την είσπραξη τοπικών εσόδων απευθείας από τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης.
Διαφορά αποκέντρωσης και τοπικής αυτοδιοίκησης:
- Στην αποκέντρωση, τα περιφερειακά όργανα ανήκουν στο κράτος. Αντίθετα, τα όργανα της τοπικής αυτοδιοίκησης δεν ανήκουν στο κράτος.
- Στην αποκέντρωση το κράτος ασκεί ιεραρχικό έλεγχο στα περιφερειακά όργανα. Αντίθετα, στα όργανα της τοπικής αυτοδιοίκησης το κράτος ασκεί εποπτεία (μόνο έλεγχο νομιμότητας).
- Στην αποκέντρωση, τα περιφερειακά όργανα ασκούν κρατική εξουσία. Αντίθετα, τα όργανα της τοπικής αυτοδιοίκησης ασκούν δημόσια, αλλά όχι κρατική, εξουσία.
- Στην αποκέντρωση, τα περιφερειακά όργανα ορίζονται από το κράτος. Αντίθετα, τα όργανα της τοπικής αυτοδιοίκησης εκλέγονται από το λαό.