Μα με τι ασχολείται επιτέλους αυτό το διοικητικό δίκαιο;
Φαντάσου ένα μεγάλο κτίριο, π.χ. ένα Υπουργείο, το οποίο έχει κάποιο συγκεκριμένο σκοπό, π.χ. το Υπουργείο Δικαιοσύνης ή φαντάσου μια Δ.Ο.Υ. ή ένα πανεπιστήμιο. Αυτό το Υπουργείο, η Δ.Ο.Υ., το Α.Ε.Ι. είναι δημόσια νομικά πρόσωπα.
Μέσα σε καθένα από αυτά υπάρχουν άνθρωποι που εργάζονται, σωστά; Καμιά φορά, για μερικές περισσότερο πολύπλοκες υποθέσεις, περισσότεροι άνθρωποι με διαφορετικές ιδιότητες μπορεί να ενώνουν τις δυνάμεις τους, τις ιδιότητές τους και τις γνώσεις τους προκειμένου να εκπληρώσουν αυτόν τον σκοπό. Για παράδειγμα μπορεί να ορίσουμε ότι θα χρειαστούμε έναν δικαστικό, έναν καθηγητή νομικής και ένα δικηγόρο να αποφασίσουν από κοινού για κάτι. Όλοι αυτοί μαζί θα σχηματίσουν τότε ένα (συλλογικό) διοικητικό όργανο.
Το διοικητικό αυτό όργανο λαμβάνει αποφάσεις. Προφανώς, αφού συζητήσουν προφορικά, θα αποτυπώσουν αυτή την απόφαση σε ένα χαρτί. Για παράδειγμα μπορεί να αποφασίσουν ότι θα προκηρυχθεί διαγωνισμός. 'Η ότι θα δοθεί ένα επίδομα σε όσους πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις. Αυτό το χαρτί είναι η λεγόμενη διοικητική πράξη.
Για να φτάσουμε όμως μέχρι την έκδοση της πράξης, πρέπει να ακολουθηθεί μία συγκεκριμένη διαδικασία. Για παράδειγμα, για να γίνεις φοιτητής νομικής έπρεπε πρώτα να αποφασίσεις σε ποια σχολή θα πας, μετά να επιλέξεις καθηγητές για να σε προετοιμάσουν, να δώσεις πανελλήνιες, να πας στην σχολή να γραφτείς. Όταν αποφάσιζες σε ποια σχολή θα πας μπορεί να ζητούσες τη γνώμη φίλων ή συγγενών, ώστε να σχηματίσεις την άποψή σου. Αυτή η γνώμη των άλλων δεν ήταν δεσμευτική, είχε απλά σκοπό διαφώτισης. Αν ρώταγες τους γονείς σου για τον καθηγητή που θα σε προετοιμάσει, η γνώμη τους ίσως να μπορούσε να χαρακτηριστεί ως σύμφωνη. Δηλαδή, αφού εκείνοι θα πλήρωναν, δεν θα μπορούσες να επιλέξεις κάτι διαφορετικό. Κάπως αντίστοιχα σκέψου το και στο διοικητικό δίκαιο. Για να εκδοθούν οι διοικητικές πράξεις που είπαμε παραπάνω, ο νόμος προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία. Αυτή η διαδικασία μπορεί να περιλαμβάνει τις γνώμες.
Μέχρι να εκδοθεί όμως τελικά μια διοικητική πράξη μπορεί να μεσολαβήσουν και άλλες διαδικασίες, οι οποίες περιλαμβάνουν τη μεσολάβηση του διοικούμενου, όπως είναι η προηγούμενη ακρόαση και οι προσφυγές.
Με την προηγούμενη ακρόαση, η διοίκηση πριν εκδώσει μια διοικητική πράξη, π.χ. πριν χορηγήσει ένα επίδομα, μπορεί να καλεί τον διοικούμενο ώστε να την διαφωτίσει.
Αν η διοίκηση έχει εκδώσει μία διοικητική πράξη, η οποία δεν μου αρέσει, π.χ. αρνείται να μου χορηγήσει ένα επίδομα που θεωρώ ότι δικαιούμαι ή που μου χαρακτηρίζει ένα ακίνητό μου ως αυθαίρετο και πρόκειται να μου το κατεδαφίσει, εγώ σαν διοικούμενος που δεν θέλω ακόμα να πάω στο δικαστήριο μπορώ να κάνω μια διοικητική προσφυγή (ενώ όταν την κάνω στο δικαστήριο την λέμε ένδικη προσφυγή). Δηλαδή, απευθύνομαι στη διοίκηση και της λέω ότι έκανε λάθος γιατί για τους λόγους που αναφέρω στην προσφυγή το ακίνητό μου δεν είναι αυθαίρετο.
Η δράση όμως της δημόσιας διοίκησης δεν εκδηλώνεται μόνο μέσα από την έκδοση διοικητικών πράξεων, αλλά και μέσω υλικών ενεργειών.
Τέλος, ένας τρίτος τρόπος δράσης της δημόσιας διοίκησης (εκτός από τις διοικητικές πράξεις και τις υλικές ενέργειες) είναι μέσω της σύναψης δημοσίων συμβάσεων.