Βιβλιογραφία: Α. Γέροντας/Σ. Λύτρας/Π. Παυλόπουλος/Γ. Σιούτη/Σ. Φλογαΐτης
Το κράτος και τα άλλα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου προκειμένου να πετύχουν τους σκοπούς τους ενεργούν με νομικές και υλικές ενέργειες. Η νομική δράση της δημόσιας διοίκησης μπορεί να εκδηλώνεται είτε με μονομερείς νομικές πράξεις (ατομικές ή κανονιστικές διοικητικές πράξεις) είτε με διμερείς νομικές πράξεις, δηλαδή με συμβάσεις.
Η διοίκηση μπορεί να συνάπτει συμβάσεις είτε με νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου είτε με ιδιώτες (φυσικά ή νομικά πρόσωπα). Οι συμβάσεις αυτές διακρίνονται σε συμβάσεις του ιδιωτικού δικαίου και σε συμβάσεις του δημοσίου δικαίου ή διοικητικές συμβάσεις.
Πότε μια σύμβαση χαρακτηρίζεται ως διοικητική και πότε ως ιδιωτική;
Για τον χαρακτηρισμό μιας σύμβασης χρησιμοποιούμε τρία κριτήρια, το οργανικό, το τυπικό και το λειτουργικό. Προκειμένου μια σύμβαση να είναι ειδικότερα διοικητική θα πρέπει το ένα τουλάχιστον από τα συμβαλλόμενα μέρη πρέπει να είναι το κράτος ή άλλο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου ή νομικό πρόσωπο διφυούς χαρακτήρα (οργανικό κριτήριο), με τη διοικητική σύμβαση πρέπει να επιδιώκεται δημόσιος σκοπός (λειτουργικό κριτήριο) και τέλος, η σύμβαση πρέπει να τελεί υπό νομικό καθεστώς, το οποίο εξασφαλίζει στο κράτος, στο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου ή στο νομικό πρόσωπο διφυούς χαρακτήρα, υπερέχουσα θέση έναντι του αντισυμβαλλόμενου μέρους είτε βάσει του κανονιστικού καθεστώτος που διέπει τη σύμβαση, είτε βάσει ρητρών που προβλέπονται κανονιστικά και έχουν περιληφθεί στη σύμβαση, αποκλίνουν δε από το κοινό δίκαιο, είτε από τους όρους της οικείας διακήρυξης ή από το ίδιο περιεχόμενο της σύμβασης (τυπικό κριτήριο).
Πώς γίνεται η επιλογή του αντισυμβαλλομένου της διοίκησης;
Η επιλογή του αντισυμβαλλόμενου μπορεί να γίνει είτε με διαγωνισμό είτε με απευθείας ανάθεση.
Διαγωνισμός
Ο διαγωνισμός διενεργείται με βάση τη σχετική διακήρυξη, η οποία αποτελεί και την αφετηρία της διαγνωστικής διαδικασίας. Η διακήρυξη θέτει το κανονιστικό πλαίσιο, το οποίο διέπει τα της διεξαγωγής του διαγωνισμού και δεσμεύει τόσο τους διαγωνιζομένους όσο και την αναθέτουσα αρχή και έχει κανονιστικό χαρακτήρα, καθώς ο θεσπιζόμενος κανόνας δικαίου απευθύνεται σε αόριστο αριθμό προσώπων, εφόσον αυτά συγκεντρώνουν τις νόμιμες προϋποθέσεις Η διακήρυξη του διαγωνισμού, ως κανονιστική πράξη, η οποία αποτελείται από το σύνολο των κειμένων που τη συνθέτουν, δηλαδή από την αρχική διακήρυξη και ενδεχομένως από συμπληρωματικές διακηρύξεις, καθώς και από τα λοιπά τεύχη δημοπρασίας, που καθίστανται στη συνέχεια συμβατικοί όροι, δεσμεύει τόσο την αρμόδια αρχή, η οποία διεξάγει το διαγωνισμό, όσο και τους διαγωνιζόμενους. Η παράβαση των ουσιωδών διατάξεων της διακήρυξης οδηγεί σε ακυρότητα των εγκριτικών πράξεων του αποτελέσματος του διαγωνισμού. Η δε παράβαση τέτοιων διατάξεων από τους διαγωνιζόμενους καθιστά τις προσφορές τους απαράδεκτες.
Διαδικασίες ανάθεσης
Οι διαδικασίες ανάθεσης είναι η ανοιχτή διαδικασία (1) και η διαδικασία με προεπιλογή (2).
1. η ανοιχτή διαδικασία
Στην ανοιχτή διαδικασία (open procedure), λαμβάνουν μέρος και υποβάλλουν προσφορές όλοι όσοι έχουν τα νόμιμα προσόντα που προβλέπονται στη διακήρυξη, δηλαδή κάθε ενδιαφερόμενος οικονομικός φορέας μπορεί να υποβάλλει προσφορά στο πλαίσιο προκήρυξης διαγωνισμού.
2. Η διαδικασία με προεπιλογή
Η δημοπρασία αυτή εξελίσσεται σε δύο στάδια. Στο πρώτο στάδιο υποβάλλουν δήλωση όσοι θεωρούν ότι διαθέτουν τα προσόντα που αναφέρονται στη διακήρυξη. Μετά τη λήξη της προθεσμίας για την υποβολή των δηλώσεων ενδιαφέροντος, το αρμόδιο όργανο αποφασίζει ποιοι από εκείνους που εκδήλωσαν ενδιαφέρον συμμετοχής θα κληθούν να υποβάλλουν γραπτές προσφορές, δηλαδή προσφορά υποβάλλουν μόνο οι υποψήφιοι που προεπιλέγονται από την αναθέτουσα αρχή. Στον κλειστό διαγωνισμό για την ανάθεση δημόσιας σύμβασης, ο σκοπός των αναθετουσών αρχών είναι να επιτρέψουν τη συμμετοχή στη διαγνωστική διαδικασία εκείνων των επιχειρήσεων που διαθέτουν ένα «ποιοτικό minimum», όπως αυτό διαγράφεται από τις σχετικές διατάξεις για τα κριτήρια ποιοτικής επιλογής.
Μειοδοτικός-πλειοδοτικός διαγωνισμός
Ο διαγωνισμός διακρίνεται σε μειοδοτικό, όταν έχει ως αντικείμενο την προμήθεια κινητών πραγμάτων ή την αγορά ακινήτων ή τη μίσθωση πραγμάτων ή την εκτέλεση έργων ή εργασιών, και σε πλειοδοτικό, όταν το αντικείμενό του συνίσταται στην εκποίηση ή εκμίσθωση πραγμάτων. Ο διαγωνισμός μπορεί να έχει μικτό χαρακτήρα, όταν περιέχει στοιχεία μειοδοτικού και πλειοδοτικού διαγωνισμού, όπως στην περίπτωση των συμβάσεων παραχώρησης.