Βιβλιογραφία: Μαυριάς Κ., Παντελής Α., Σπυρόπουλος Φ.
👉Η Κυβέρνηση είναι το άμεσο*, αποφασιστικό, συλλογικό, σύνθετο όργανο, το οποίο έχει ως αρμοδιότητα την άσκηση της γενικής πολιτικής της χώρας. Ως σύνθετο όργανο συγκροτείται από διάφορα όργανα, μονοπρόσωπα (Πρωθυπουργός, Υπουργοί) αλλά και συλλογικά (π.χ. Υπουργικό Συμβούλιο). Η Κυβέρνηση μπορεί να είναι πολιτική ή εκλογική.
*κατά μερικούς είναι έμμεσο γιατί εξαρτάται από την εμπιστοσύνη της Βουλής
Πολιτική κυβέρνηση: η πολιτική κυβέρνηση είναι εκείνη που προκύπτει μετά τη διεξαγωγή εκλογών και έχει ως σκοπό την κυβέρνηση της χώρας για 4ετή θητεία.
Εκλογική κυβέρνηση: η εκλογική κυβέρνηση είναι εκείνη που έχει ως αποκλειστικό σκοπό τη διεξαγωγή εκλογών (και όχι την κυβέρνηση της χώρας).
Το Σύνταγμα καθορίζει την αρμοδιότητα της Κυβέρνησης (Α), τον τρόπο συγκρότησης της (Β), τον τρόπο με τον οποίο αυτή διορίζεται (Γ), αλλά και παύεται (Δ), καθώς και την ευθύνη των μελών της Κυβέρνησης (Ε).
Α. Σκοπός της Κυβέρνησης
Άρθρο 82 παρ. 1 του Συντάγματος
H Kυβέρνηση καθορίζει και κατευθύνει τη γενική πολιτική της Xώρας, σύμφωνα με τους ορισμούς του Συντάγματος και των νόμων.
Άρθρο 81 παρ. 1 του Συντάγματος
Tην Kυβέρνηση αποτελεί το Yπουργικό Συμβούλιο που απαρτίζεται από τον Πρωθυπουργό και τους Yπουργούς. Nόμος ορίζει τα σχετικά με τη σύνθεση και τη λειτουργία του Yπουργικού Συμβουλίου. Mε διάταγμα που προκαλεί ο Πρόεδρος της Kυβέρνησης μπορεί να διοριστούν ένας ή περισσότεροι από τους Yπουργούς Aντιπρόεδροι του Yπουργικού Συμβουλίου. Nόμος ρυθμίζει τη θέση των αναπληρωτών Yπουργών και των Yπουργών χωρίς χαρτοφυλάκιο, των Yφυπουργών, που μπορεί να αποτελούν μέλη της Kυβέρνησης, καθώς και των μόνιμων υπηρεσιακών Yφυπουργών.
👉Όπως ορίζει το άρθρο 81 του Συντάγματος, την Κυβέρνηση αποτελεί το Υπουργικό Συμβούλιο, το οποίο απαρτίζεται από τον Πρωθυπουργό (1) και τους Υπουργούς (2). Μέλη της Κυβέρνησης αποτελούν και οι αναπληρωτές Υπουργοί (3) και οι Υπουργοί χωρίς χαρτοφυλάκιο (4). Μέλη της Κυβέρνησης μπορεί να αποτελούν και οι Υφυπουργοί (5).
1. Πρωθυπουργός:
Άρθρο 82 παρ. 2 του Συντάγματος
O Πρωθυπουργός εξασφαλίζει την ενότητα της Kυβέρνησης και κατευθύνει τις ενέργειές της, καθώς και των δημόσιων γενικά υπηρεσιών για την εφαρμογή της κυβερνητικής πολιτικής μέσα στο πλαίσιο των νόμων.
Ο Πρωθυπουργός είναι ο επικεφαλής της Κυβέρνησης, ο οποίος κατευθύνει τις ενέργειές της και τις ενέργειες των δημόσιων υπηρεσιών της χώρας, προκειμένου να εφαρμοστεί η κυβερνητική πολιτική. Ο Πρωθυπουργός διορίζεται χωριστά από τα υπόλοιπα μέλη της Κυβέρνησης και τους Υφυπουργούς (άρθρο 37 παρ. 1 Σ: O Πρόεδρος της Δημοκρατίας διορίζει τον Πρωθυπουργό και, με πρότασή του, διορίζει και παύει τα λοιπά μέλη της Kυβέρνησης και τους Yφυπουργούς).
Πότε αναπληρώνεται ο Πρωθυπουργός;
Ο Πρωθυπουργός αναπληρώνεται είτε εκούσια/προσωρινά, όταν συντρέχει προσωρινό κώλυμα, είτε ακούσια, όταν συντρέχει μόνιμο κώλυμα.
Άρθρο 38 παρ. 2 του Συντάγματος
Αν ο Πρωθυπουργός παραιτηθεί, εκλείψει ή αδυνατεί για λόγους υγείας να ασκήσει τα καθήκοντά του, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας διορίζει Πρωθυπουργό αυτόν που προτείνει η κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος στο οποίο ανήκει ο απερχόμενος Πρωθυπουργός, εφόσον αυτό διαθέτει στη Βουλή την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών. Η πρόταση γίνεται το αργότερο σε τρεις ημέρες από την παραίτηση ή την έκλειψη του Πρωθυπουργού ή από τη διαπίστωση της αδυναμίας του να ασκήσει τα καθήκοντά του. Αν κανένα κόμμα δεν διαθέτει στη Βουλή την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών, εφαρμόζεται αναλογικά η παράγραφος 4 και στη συνέχεια το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 2 και η παράγραφος 3 του προηγούμενου άρθρου.Η αδυναμία του Πρωθυπουργού να ασκήσει τα καθήκοντά του για λόγους υγείας διαπιστώνεται από τη Βουλή με ειδική απόφασή της που λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, ύστερα από πρόταση της κοινοβουλευτικής ομάδας του κόμματος στο οποίο ανήκει ο Πρωθυπουργός, εφόσον αυτό διαθέτει στη Βουλή την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών. Σε κάθε άλλη περίπτωση η πρόταση υποβάλλεται από τα δύο πέμπτα τουλάχιστον του όλου αριθμού των βουλευτών.Εωσότου διοριστεί ο νέος Πρωθυπουργός τα καθήκοντα του Πρωθυπουργού ασκεί ο πρώτος κατά σειρά Αντιπρόεδρος και εφόσον δεν έχουν διοριστεί Αντιπρόεδροι ο πρώτος κατά σειρά Υπουργός.
2. Υπουργοί: οι Υπουργοί έχουν την ανώτατη διεύθυνση ενός Υπουργείου και των υπηρεσιών που υπάγονται σε αυτό (άρθρο 83 παρ. 1 Σ: Kάθε Yπουργός ασκεί τις αρμοδιότητες που ορίζει ο νόμος. Oι Yπουργοί χωρίς χαρτοφυλάκιο ασκούν όσες αρμοδιότητες τους αναθέτει ο Πρωθυπουργός με απόφασή του).
3. Αναπληρωτές Υπουργοί: οι Αναπληρωτές Υπουργοί διορίζονται σε θέση που υπάγεται σε Υπουργείο ή στον Πρωθυπουργό και έχουν τις αρμοδιότητες που τους ανατίθενται με απόφαση του Πρωθυπουργού.
4. Υπουργοί χωρίς χαρτοφυλάκιο: είναι οι Υπουργοί Επικρατείας, οι οποίοι δεν εντάσσονται σε κάποιο Υπουργείο και ασκούν όσες αρμοδιότητες τους αναθέτει ο Πρωθυπουργός με απόφασή του (άρθρο 83 παρ. 1 Σ: Kάθε Yπουργός ασκεί τις αρμοδιότητες που ορίζει ο νόμος. Oι Yπουργοί χωρίς χαρτοφυλάκιο ασκούν όσες αρμοδιότητες τους αναθέτει ο Πρωθυπουργός με απόφασή του).
5. Υφυπουργοί: οι Υφυπουργοί δεν αποτελούν μέλος του Υπουργικού Συμβουλίου, αλλά μπορούν να συμμετέχουν, χωρίς δικαίωμα ψήφου (άρθρο 83 παρ. 2 Σ: Oι Yφυπουργοί ασκούν τις αρμοδιότητες που τους αναθέτει με κοινή απόφαση ο Πρωθυπουργός και ο οικείος Yπουργός).
Αντιπρόεδροι της Κυβέρνησης: Η ύπαρξη αντιπροέδρου της Κυβέρνησης προβλέπεται από το Σύνταγμα, το οποίο ορίζει ότι αρμοδιότητά τους είναι η αναπλήρωση του Πρωθυπουργού. Οι Αντιπρόεδροι της Κυβέρνησης πρέπει να είναι Υπουργοί.
Προσόντα και ασυμβίβαστα μελών της Κυβέρνησης και Υφυπουργών
Άρθρο 81 του Συντάγματος
2. Kανένας δεν μπορεί να διοριστεί μέλος της Kυβέρνησης ή Yφυπουργός, αν δεν συγκεντρώνει τα προσόντα που ορίζει το άρθρο 55 για το βουλευτή.3. Oποιαδήποτε επαγγελματική δραστηριότητα των μελών της Kυβέρνησης, των Yφυπουργών και του Προέδρου της Bουλής αναστέλλεται κατά τη διάρκεια της άσκησης των καθηκόντων τους.4. Nόμος μπορεί να καθιερώνει το ασυμβίβαστο του αξιώματος του Yπουργού και του Yφυπουργού και προς άλλα έργα.
Προσόντα μελών της Κυβέρνησης και Υφυπουργών: για να διοριστεί κανείς μέλος της Κυβέρνησης ή Υφυπουργός πρέπει να συγκεντρώνει τα προσόντα που ορίζει το άρθρο 55, δηλαδή να έχει την ελληνική ιθαγένεια, να έχει συμπληρώσει το 25ο έτος της ηλικίας του κατά την ημέρα του διορισμού του, να έχει την ικανότητα του εκλέγειν (δηλαδή να έχει δικαιοπρακτική ικανότητα και να μην έχει στερηθεί τα πολιτικά του δικαιώματα).
👉 Για να γίνει κάποιος μέλος της Κυβέρνησης δεν είναι απαραίτητο να έχει ήδη εκλεγεί βουλευτής. Σε κάθε περίπτωση όμως πρέπει να έχει τα προσόντα για να εκλεγεί βουλευτής.
Ασυμβίβαστα μελών της Κυβέρνησης και Υφυπουργών: σύμφωνα με το άρθρο 81 παρ. 3 Σ, αναστέλλεται οποιαδήποτε επαγγελματική δραστηριότητα ασκούσαν πριν το διορισμό τους. Ασυμβίβαστα με άλλα έργα μπορούν να καθιερώνονται με νόμο. Καθώς τα μέλη της Κυβέρνησης και οι Υφυπουργοί δεν είναι απαραίτητο να είναι και βουλευτές, ο νόμος καθιερώνει για αυτούς διαφορετικά ασυμβίβαστα. Αν έχουν και τη βουλευτική ιδιότητα, ισχύουν για αυτούς και τα ασυμβίβαστα των βουλευτών. Ο νόμος που ρυθμίζει τα ασυμβίβαστα των μελών της Κυβέρνησης και των Υφυπουργών είναι ο ν. 1558/1985. Ο νόμος αυτός προβλέπει την αναστολή των καθηκόντων τους σε οποιαδήποτε θέση του δημόσιου τομέα, απαγορεύει τη σύναψη σύμβασης με το δημόσιο ή νπδδ, απαγορεύει τη συμμετοχή τους σε εταιρεία με την ιδιότητα μετόχου/εταίρου.
Γ. Διορισμός της Κυβέρνησης (και διερευνητικές εντολές)
Άρθρο 37 του Συντάγματος
1. O Πρόεδρος της Δημοκρατίας διορίζει τον Πρωθυπουργό και, με πρότασή του, διορίζει και παύει τα λοιπά μέλη της Kυβέρνησης και τους Yφυπουργούς.2. Πρωθυπουργός διορίζεται ο αρχηγός του κόμματος το οποίο διαθέτει στη Bουλή την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών. Aν κανένα κόμμα δεν διαθέτει την απόλυτη πλειοψηφία, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας παρέχει στον αρχηγό του κόμματος που διαθέτει τη σχετική πλειοψηφία διερευνητική εντολή για να διακριβωθεί η δυνατότητα σχηματισμού Kυβέρνησης που να απολαμβάνει την εμπιστοσύνη της Bουλής.3. Aν δεν διαπιστωθεί αυτή η δυνατότητα, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας παρέχει διερευνητική εντολή στον αρχηγό του δεύτερου σε κοινοβουλευτική δύναμη κόμματος και εάν δεν τελεσφορήσει και αυτή, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δίνει διερευνητική εντολή στον αρχηγό του τρίτου σε κοινοβουλευτική δύναμη κόμματος. Kάθε διερευνητική εντολή ισχύει για τρεις ημέρες. Aν οι διερευνητικές εντολές δεν τελεσφορήσουν, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας καλεί τους αρχηγούς των κομμάτων και, αν επιβεβαιωθεί η αδυναμία σχηματισμού Kυβέρνησης που να έχει την εμπιστοσύνη της Bουλής, επιδιώκει το σχηματισμό Kυβέρνησης από όλα τα κόμματα της Bουλής για τη διενέργεια εκλογών και σε περίπτωση αποτυχίας αναθέτει στον Πρόεδρο του Συμβουλίου της Eπικρατείας ή του Aρείου Πάγου ή του Eλεγκτικού Συνεδρίου το σχηματισμό Kυβέρνησης, όσο το δυνατόν ευρύτερης αποδοχής, για να διενεργήσει εκλογές, και διαλύει τη Bουλή.4. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ανατίθεται, σύμφωνα με τις προηγούμενες παραγράφους, εντολή σχηματισμού Kυβέρνησης ή διερευνητική εντολή σε αρχηγό κόμματος, αν το κόμμα δεν έχει αρχηγό ή εκπρόσωπο, ή αν ο αρχηγός ή ο εκπρόσωπός του δεν έχει εκλεγεί βουλευτής, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δίνει την εντολή σ’ αυτόν που προτείνει η κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος. H πρόταση για την ανάθεση εντολής γίνεται μέσα σε τρεις ημέρες από την ημέρα που ο Πρόεδρος της Bουλής ή ο αναπληρωτής του ανακοινώνει στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας τη δύναμη των κομμάτων στη Bουλή η ανακοίνωση αυτή γίνεται πριν από κάθε ανάθεση εντολής.
* Eρμηνευτική δήλωση: Στις διερευνητικές εντολές, αν κόμματα είναι ισοδύναμα σε βουλευτικές έδρες, προηγείται εκείνο που έλαβε περισσότερες ψήφους στις εκλογές νεοσχηματισμένο κόμμα με κοινοβουλευτική ομάδα, σύμφωνα με τα οριζόμενα στον Kανονισμό της Bουλής, έπεται του παλαιότερου με ίσο αριθμό εδρών. Στις δύο αυτές περιπτώσεις δεν παρέχονται διερευνητικές εντολές σε περισσότερα από τέσσερα κόμματα.
- Ο Πρωθυπουργός, τα μέλη της Κυβέρνησης και οι Υφυπουργοί διορίζονται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας
- Για την πράξη διορισμού του Πρωθυπουργού δεν απαιτείται προσυπογραφή (άρθρο 35 παρ. 1 α Σ)
- Ο αρχηγός του κόμματος που διαθέτει την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών διορίζεται Πρωθυπουργός
- Αν κανένα κόμμα δεν διαθέτει την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών, τότε εκκινεί η διαδικασία των διερευνητικών εντολών και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δίνει εντολή διερεύνησης δυνατότητας σχηματισμού Κυβέρνησης στον αρχηγό του κόμματος που διαθέτει τη σχετική πλειοψηφία εδρών στη Βουλή, η οποία διαρκεί τρεις μέρες
- Αν ο αρχηγός του 1ου κατά σειρά εδρών κόμματος δεν καταφέρει να σχηματίσει Κυβέρνηση, τότε η εντολή δίνεται στον αρχηγό του 2ου κατά σειρά κόμματος
- Αν ούτε ο αρχηγός του 2ου κατά σειρά εδρών κόμματος καταφέρει να σχηματίσει Κυβέρνηση, τότε η εντολή δίνεται στον αρχηγό του 3ου κατά σειρά κόμματος
- Αν δεν τελεσφορήσουν οι διερευνητικές εντολές τότε επιδιώκεται ο σχηματισμός Κυβέρνησης, όσο το δυνατόν ευρύτερης αποδοχής, με σκοπό τη διενέργεια εκλογών (οικουμενική Κυβέρνηση)
- Αν δεν είναι δυνατόν να σχηματιστεί τέτοια Κυβέρνηση, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναθέτει στον Πρόεδρο ενός εκ των ανώτατων δικαστηρίων της Χώρας (Άρειος Πάγος, Συμβούλιο της Επικρατείας, Ελεγκτικό Συνέδριο) την εντολή σχηματισμού Κυβέρνησης (υπηρεσιακή Κυβέρνηση), με σκοπό τη διενέργεια εκλογών
- Αν ο αρχηγός του κόμματος, στο οποίο δίνεται η διερευνητική εντολή δεν έχει εκλεγεί βουλευτής, τότε η εντολή δίνεται σε αυτόν που προτείνει η κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος (**για το αν η διερευνητική εντολή πρέπει να δίνεται μόνο σε βουλευτή ή και σε εξωκοινοβουλευτικό, έχουν διατυπωθεί και οι δύο απόψεις)
- Πρωθυπουργός μπορεί να διοριστεί και ο μη κοινοβουλευτικός αρχηγός του κόμματος
Δ. Παύση της Κυβέρνησης
Άρθρο 38 του Συντάγματος
1. O Πρόεδρος της Δημοκρατίας απαλλάσσει από τα καθήκοντά της την Kυβέρνηση, αν αυτή παραιτηθεί, καθώς και αν η Bουλή αποσύρει την εμπιστοσύνη της κατά το άρθρο 84. Στις περιπτώσεις αυτές εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις των παραγράφων 2, 3 και 4 του άρθρου 37.Aν ο Πρωθυπουργός της παραιτούμενης Kυβέρνησης είναι αρχηγός ή εκπρόσωπος κόμματος που διαθέτει την απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των βουλευτών, εφαρμόζεται αναλόγως η διάταξη του άρθρου 37 παράγραφος 3 εδάφιο γ΄.
Η Κυβέρνηση παύει αν παραιτηθεί ή αν χάσει την εμπιστοσύνη της Βουλής. Η εμπιστοσύνης της Βουλής μπορεί να χαθεί είτε επειδή καταψηφίστηκε πρόταση εμπιστοσύνης, είτε επειδή υπερψηφίστηκε πρόταση δυσπιστίας. Η απαλλαγή της Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της γίνεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, με προεδρικό διάταγμα, ακόμα και αν δεν το προσυπογράφει ο Πρωθυπουργός και ακολουθεί η διαδικασία των διερευνητικών εντολών.
Ε. Ευθύνη των μελών της Κυβέρνησης
Άρθρο 85 του ΣυντάγματοςTα μέλη του Yπουργικού Συμβουλίου, καθώς και οι Yφυπουργοί είναι συλλογικώς υπεύθυνοι για τη γενική πολιτική της Kυβέρνησης και καθένας από αυτούς για τις πράξεις ή παραλείψεις της αρμοδιότητάς του, σύμφωνα με τις διατάξεις των νόμων για την ευθύνη των Yπουργών. Σε καμία περίπτωση η έγγραφη ή προφορική εντολή του Προέδρου της Δημοκρατίας δεν απαλλάσσει τους Yπουργούς και τους Yφυπουργούς από την ευθύνη τους.
Τα μέλη της Κυβέρνησης έχουν ευθύνη ποινική (1), αστική (2) και κοινοβουλευτική (3).
1. Ποινική ευθύνη των μελών της Κυβέρνησης
Άρθρο 86 του Συντάγματος (Δίωξη κατά μελών της Κυβέρνησης, Ειδικό Δικαστήριο)
1. Μόνο η Βουλή έχει την αρμοδιότητα να ασκεί δίωξη κατά όσων διατελούν ή διετέλεσαν μέλη της Κυβέρνησης ή Υφυπουργοί για ποινικά αδικήματα που τέλεσαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, όπως νόμος ορίζει. Απαγορεύεται η θέσπιση ιδιώνυμων υπουργικών αδικημάτων.
2. Δίωξη, ανάκριση, προανάκριση ή προκαταρκτική εξέταση κατά των προσώπων και για τα αδικήματα που αναφέρονται στην παράγραφο 1 δεν επιτρέπεται χωρίς προηγούμενη απόφαση της Βουλής κατά την παράγραφο 3.
Αν στο πλαίσιο άλλης ανάκρισης, προανάκρισης, προκαταρκτικής εξέτασης ή διοικητικής εξέτασης προκύψουν στοιχεία, τα οποία σχετίζονται με τα πρόσωπα και τα αδικήματα της προηγούμενης παραγράφου, αυτά διαβιβάζονται αμελλητί στη Βουλή από αυτόν που ενεργεί την ανάκριση, προανάκριση ή εξέταση.
****3. Πρόταση άσκησης δίωξης υποβάλλεται από τριάντα τουλάχιστον βουλευτές. Η Βουλή, με απόφασή της που λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, συγκροτεί ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης, διαφορετικά, η πρόταση απορρίπτεται ως προδήλως αβάσιμη. Το πόρισμα της επιτροπής του προηγούμενου εδαφίου εισάγεται στην Ολομέλεια της Βουλής, η οποία αποφασίζει για την άσκηση ή μη δίωξης. Η σχετική απόφαση λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών. Με τη διαδικασία και την πλειοψηφία του πρώτου εδαφίου της παραγράφου αυτής η Βουλή μπορεί οποτεδήποτε να ανακαλεί την απόφασή της ή να αναστέλλει τη δίωξη, την προδικασία ή την κύρια διαδικασία.
4. Αρμόδιο για την εκδίκαση των σχετικών υποθέσεων σε πρώτο και τελευταίο βαθμό είναι, ως ανώτατο δικαστήριο, Ειδικό Δικαστήριο που συγκροτείται για κάθε υπόθεση από έξι μέλη του Συμβουλίου της Επικρατείας και επτά μέλη του Αρείου Πάγου. Τα τακτικά και αναπληρωματικά μέλη του Ειδικού Δικαστηρίου κληρώνονται, μετά την άσκηση δίωξης, από τον Πρόεδρο της Βουλής σε δημόσια συνεδρίαση της Βουλής, μεταξύ των μελών των δύο ανώτατων αυτών δικαστηρίων, που έχουν διορισθεί ή προαχθεί στο βαθμό που κατέχουν πριν από την υποβολή πρότασης για άσκηση δίωξης. Του Ειδικού Δικαστηρίου προεδρεύει ο ανώτερος σε βαθμό από τα μέλη του Αρείου Πάγου που κληρώθηκαν και μεταξύ ομοιόβαθμων ο αρχαιότερος.
Στο πλαίσιο του Ειδικού Δικαστηρίου της παραγράφου αυτής λειτουργεί Δικαστικό Συμβούλιο που συγκροτείται για κάθε υπόθεση από δύο μέλη του Συμβουλίου της Επικρατείας και τρία μέλη του Αρείου Πάγου. Τα μέλη του Δικαστικού Συμβουλίου δεν μπορεί να είναι και μέλη του Ειδικού Δικαστηρίου. Με απόφαση του Δικαστικού Συμβουλίου ορίζεται ένα από τα μέλη του που ανήκει στον Άρειο Πάγο ως ανακριτής. Η προδικασία λήγει με την έκδοση βουλεύματος.
Καθήκοντα εισαγγελέα στο Ειδικό Δικαστήριο και στο Δικαστικό Συμβούλιο της παραγράφου αυτής ασκεί μέλος της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου που κληρώνεται μαζί με τον αναπληρωτή του. Το δεύτερο και τρίτο εδάφιο της παραγράφου αυτής εφαρμόζονται και για τα μέλη του Δικαστικού Συμβουλίου ενώ το δεύτερο εδάφιο και για τον εισαγγελέα.
Σε περίπτωση παραπομπής προσώπου που είναι ή διετέλεσε μέλος της Κυβέρνησης ή Υφυπουργός, ενώπιον του Ειδικού Δικαστηρίου συμπαραπέμπονται και οι τυχόν συμμέτοχοι, όπως νόμος ορίζει.
5. Αν για οποιονδήποτε άλλο λόγο, στον οποίο περιλαμβάνεται και η παραγραφή, δεν περατωθεί η διαδικασία που αφορά δίωξη κατά προσώπου που είναι ή διετέλεσε μέλος της Κυβέρνησης ή Υφυπουργός, η Βουλή μπορεί, ύστερα από αίτηση του ίδιου ή των κληρονόμων του, να συστήσει ειδική επιτροπή στην οποία μπορούν να μετέχουν και ανώτατοι δικαστικοί λειτουργοί για τον έλεγχο της κατηγορίας.
2. Αστική ευθύνη των μελών της Κυβέρνησης
3. Κοινοβουλευτική ευθύνη των μελών της Κυβέρνησης
Άρθρο 70 του Συντάγματος6. O κοινοβουλευτικός έλεγχος ασκείται από τη Βουλή σε Oλομέλεια, όπως ορίζει ο Κανονισμός. O Κανονισμός μπορεί να προβλέπει την άσκηση κοινοβουλευτικού ελέγχου και από το κατά το άρθρο 71 Τμήμα, καθώς και από τις διαρκείς κοινοβουλευτικές επιτροπές που συγκροτούνται και λειτουργούν κατά τη διάρκεια της συνόδου.
Μορφές Κοινοβουλευτικού ελέγχου:
Αναφορές, ερωτήσεις, επερωτήσεις, επίκαιρες ερωτήσεις, επίκαιρες επερωτήσεις, αιτήσεις κατάθεσης εγγράφων, εξεταστικές επιτροπές, πρόταση εμπιστοσύνης και πρόταση δυσπιστίας.
Άρθρο 84: (Εμπιστοσύνη της Βουλής - αρχή της δεδηλωμένης)
1. H Kυβέρνηση οφείλει να έχει την εμπιστοσύνη της Bουλής. Mέσα σε δεκαπέντε ημέρες από την ορκωμοσία του Πρωθυπουργού, η Kυβέρνηση υποχρεούται να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης της Bουλής και μπορεί να τη ζητεί και οποτεδήποτε άλλοτε. H Bουλή, αν έχουν διακοπεί οι εργασίες της κατά το σχηματισμό της Kυβέρνησης, καλείται μέσα σε δεκαπέντε ημέρες να αποφανθεί για την πρόταση εμπιστοσύνης.2. H Bουλή μπορεί με απόφασή της να αποσύρει την εμπιστοσύνη της από την Kυβέρνηση ή από μέλος της. Πρόταση δυσπιστίας μπορεί να υποβληθεί μόνο μετά την πάροδο εξαμήνου αφότου η Bουλή απέρριψε πρόταση δυσπιστίας.H πρόταση δυσπιστίας πρέπει να είναι υπογραμμένη από το ένα έκτο τουλάχιστον των βουλευτών και να περιλαμβάνει σαφώς τα θέματα για τα οποία θα διεξαχθεί η συζήτηση.3. Kατ' εξαίρεση μπορεί να υποβληθεί πρόταση δυσπιστίας και πριν από την πάροδο εξαμήνου, αν είναι υπογραμμένη από την πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών.4. H συζήτηση για την πρόταση εμπιστοσύνης ή δυσπιστίας αρχίζει μετά δύο ημέρες από την υποβολή της σχετικής πρότασης, εκτός αν η Kυβέρνηση, σε περίπτωση πρότασης δυσπιστίας, ζητήσει να αρχίσει αμέσως η συζήτηση, η οποία δεν μπορεί να παραταθεί πέρα από τρεις ημέρες από την έναρξή της.5. H ψηφοφορία για την πρόταση εμπιστοσύνης ή δυσπιστίας διεξάγεται αμέσως μόλις τελειώσει η συζήτηση, μπορεί όμως να αναβληθεί για σαράντα οκτώ ώρες, αν το ζητήσει η Kυβέρνηση.6. Πρόταση εμπιστοσύνης δεν μπορεί να γίνει δεκτή, αν δεν εγκριθεί από την απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων βουλευτών, η οποία όμως δεν επιτρέπεται να είναι κατώτερη από τα δύο πέμπτα του όλου αριθμού των βουλευτών.Πρόταση δυσπιστίας γίνεται δεκτή, μόνο αν εγκριθεί από την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών.7. Kατά την ψηφοφορία για τις πιο πάνω προτάσεις ψηφίζουν οι Yπουργοί και Yφυπουργοί που είναι μέλη της Bουλής.
Πρόταση εμπιστοσύνης
Πρόταση δυσπιστίας (ή πρόταση μομφής)